Allergische reacties: wat het zijn en wat je kunt doen

Wat is een allergische reactie?

Als je een allergie hebt, ben je overgevoelig voor bepaalde stoffen. Die stoffen noemen we allergenen. Als je allergisch bent voor zo’n allergeen en ermee in aanraking komt krijg je een allergische reactie. De symptomen van een allergische reactie kunnen erg uiteenlopen. Per allergie en per persoon kunnen de verschijnselen anders zijn.

Hoe weet je eigenlijk of je ergens allergisch voor bent?

“Heb ik wel een allergie, of is het iets anders?” Dat is geen gekke vraag. Sommige mensen met hooikoorts, zoals een pollenallergie, weten niet dat ze het hebben. De verschijnselen lijken namelijk soms erg op een verkoudheid. Wil je weten of het hooikoorts is, dan kun je overwegen contact op te nemen met de huisarts.

De symptomen van een allergie

Dit zijn veel voorkomende allergische reacties:

• Kriebel in je neus
• Jeukende en tranende ogen
• Niezen
• Hoesten
• Loopneus
• Benauwdheid
• Jeuk
• Vlekjes of bultjes op je huid
• Huiduitslag of eczeem
• Gezwollen oogleden
• Buikklachten, overgeven of diarree

Al deze verschijnselen komen door een overdreven afweerreactie van je lichaam. Je reageert namelijk op stofjes (eiwitten) waar je lichaam eigenlijk niet op zou moeten reageren. Je lichaam denkt namelijk dat het stofje schadelijk kan zijn en gaat meteen over tot actie.

Veelvoorkomende allergieën

Je kunt een allergie hebben voor allerlei dingen. Denk hierbij aan voeding of stuifmeel (ook wel pollen genoemd) en bepaalde dieren. Dat kunnen ook erg kleine dieren zijn, zoals huisstofmijt. Je kunt dan een allergische reactie krijgen als je hiermee in aanraking komt. Zo kun je allergisch reageren op:

• Insectenbeet
• Geneesmiddelen
• (Huis)dieren
• Eikenprocessierups
• Huisstofmijt
• Voeding
• Stuifmeel of pollen (hooikoorts)
• Zonlicht
• Cosmetica, parfum, reinigingsmiddelen
• Materialen (onder andere latex, metaal)

Insectenbeet

Insecten kunnen een allergische reactie veroorzaken(1). Het gaat dan meestal om insecten die een angel hebben waarmee ze gif kunnen inspuiten. Zo kun je allergisch zijn voor bijen- of wespensteken.

Krijg je andere klachten dan zoals hierboven omschreven, of twijfel je over je klachten? Neem dan direct contact op met je huisarts.

Geneesmiddelen zoals antibiotica

Een allergische reactie kan ook optreden na het innemen van medicatie, bijvoorbeeld. Neem in dit geval altijd contact op met je huisarts.

Huisdieren

Een allergie voor een huisdier is natuurlijk dikke pech als je een dierenliefhebber bent. Helaas kun je allergisch zijn voor de huidschilfers die van dieren afkomstig zijn(1). Denk hierbij aan een allergie voor de huidschilfers van honden, katten of zelfs paarden. Je kunt in hun nabijheid dan bijvoorbeeld jeuk in je ogen krijgen, of je krijgt het benauwd of moet ervan niezen.

Eikenprocessierups

Eikenprocessierupsen hebben brandhaartjes. Die staan erom bekend dat ze klachten kunnen geven zoals bultjes en oogklachten. Dat wijst niet per se op een allergie, al lijken de symptomen wel op een allergische reactie(2). De meeste klachten van de brandharen van de processierups verdwijnen na een paar dagen tot twee weken. Bij de volgende symptomen kan er wel sprake zijn een sterke allergische reactie:

• Je krijgt het benauwd of je hebt moeite met ademhalen
• Je oogleden, lippen, tong en/of keel worden steeds dikker Bel in dat geval direct je huisarts.

Huisstofmijt

Huisstofmijt is een minuscuul diertje dat leeft in je bed en in je tapijt. Als je hier allergisch voor bent kan dat onder andere leiden tot een verstopte neus of benauwdheid(1). Als je een huisstofmijtallergie hebt, vermijd stof dan zoveel mogelijk, was je beddengoed regelmatig op 60 graden en houd je slaapkamer schoon.

Lees ook: huisstofmijtallergie? Dit kun je doen!

Voedingsstoffen

Allergische symptomen kunnen ook optreden nadat je iets gegeten hebt. Je kunt namelijk allergisch zijn voor bepaalde eiwitten in voeding. Het is voor fabrikanten van voedingsmiddelen daarom verplicht de ingrediënten die de meeste overgevoeligheidsreacties veroorzaken op het etiket te vermelden(3).

De symptomen van een voedselallergie of overgevoeligheid kunnen verschillen. Denk aan: dikke lippen, vlekjes op je huid, diarree of hoesten(1). Je kunt al op een hele jonge leeftijd een voedselallergie hebben, zo is er soms sprake van koemelkallergie bij baby’s.

Stuifmeel of pollen: hooikoorts

Een allergie voor stuifmeel wordt ook wel hooikoorts genoemd. Als grassen of bomen in bloei staan kun je bepaalde klachten krijgen. Je krijgt dan bijvoorbeeld jeuk in je ogen of een loopneus.

Zonlicht

Dat je maar beter niet onbeschermd in de volle zon kunt gaan zitten wist je natuurlijk al. Maar wist je dat je ook allergisch kunt zijn voor zonlicht? Bij een zonneallergie is je huid (over)gevoelig voor ultraviolet licht. Je huid kan dan rood worden, of er ontstaan blaasjes en bultjes. Ook kun je jeuk krijgen.

Cosmetica

Soms kun je allergisch reageren op bepaalde stoffen in cosmetica, zoals parfums of conserveermiddelen. Denk bijvoorbeeld aan rode vlekken, jeuk of een branderig gevoel op je huid na het aanbrengen van een crème of make-up. Heb je deze klachten? Dan kan het helpen om over te stappen op producten zonder parfum of hypoallergene varianten.

Materialen zoals latex

Een latexallergie komt vooral voor bij mensen die vaak met latex in aanraking komen, bijvoorbeeld via handschoenen of pleisters. Je huid kan gaan jeuken of rood worden, en in ernstige gevallen kun je ook benauwd worden of last krijgen van zwellingen. Denk je dat je allergisch bent voor latex of andere materialen? Bespreek dit dan met je huisarts zodat je het kunt laten testen en weten wat je beter kunt vermijden.

Allergische reactie bij je baby of kind

Je kunt al op jonge leeftijd een allergie krijgen. Bijvoorbeeld een voedselallergie. Als je kind klachten heeft die wijzen op een ernstige allergische reactie kun je het beste met spoed de huisarts bellen. De volgende symptomen kunnen voorkomen bij een allergische reactie:

• Moeilijk ademen
• Een piepend geluid bij het ademen
• Hese stem
• Flink hoesten
• Het dik worden van de tong of keel
• Gevoel van een dikke keel
• Rode vlekken of bulten op de huid
• Overgeven of diarree
• Bleekheid of sufheid
• Duizeligheid of flauwvallen

Meestal ontstaan de klachten vrij snel nadat je kind iets ingenomen heeft wat een allergische reactie kan veroorzaken. De symptomen ontstaan dan vaak al binnen seconden of minuten. In elk geval binnen ongeveer 2 uur(1).

Wat kun je doen bij een allergische reactie?

De allergische reactie en de heftigheid kunnen verschillen. Het belangrijkste is om erachter te komen wat je allergie veroorzaakt, zodat je allergenen kunt vermijden.

Bij de ene allergie is het makkelijker om de allergenen te vermijden dan bij de andere.

• Bij een voedselallergie kijk je bij voorverpakte producten op de verpakking, het is wettelijk verplicht om allergenen te vermelden. Koop je iets versbereid of eet je in een restaurant of lunchzaak? Vraag dan aan het personeel welke allergenen een product of gerecht bevat.
• Bij hooikoorts is het lastiger allergenen te vermijden. Zoveel mogelijk een zonnebril dragen en je was niet buiten laten drogen kan al veel schelen. Het hooikoortsweerbericht volgen kan ook helpen. Zo ben je beter voorbereid als je op pad gaat. 
• Huisstofmijt kan je helpen voorkomen door je woning goed te luchten en regelmatig te stofzuigen.
• Insectenbeten voorkomen is lastig, want een wespen- of bijensteek ligt op de loer in de zomer. Mensen met een allergie wordt geadviseerd om altijd een adrenalinepen bij zich te dragen.
• Bij een huisdierallergie of allergie voor de eikenprocessierups is het lastig deze dieren te vermijden. Wel kan je proberen huisdieren niet te aaien en je handen goed te wassen als je ergens bent geweest waar dieren zijn. Na een wandeling in een gebied met eikenprocessierupsen is het slim jezelf en je kleding goed te wassen.

Middelen bij een allergie

Lukt het je niet de allergenen te vermijden of heb je veel last van je klachten? Dan kan je middelen gebruiken:

• Crème bij rode plekjes en bultjes
• Hooikoorts
• Insectenbeet
• Eikenprocessierups

Crème bij rode plekjes of bultjes

Voordat je die plekjes aan kan pakken, is het belangrijk om te ontdekken waar ze vandaan komen. Want als je weet welke allergenen de plekjes veroorzaken, dan kun je voortaan proberen om die allergenen te vermijden. Heb je geen idee waar de plekjes vandaan komen? Neem dan contact op met je huisarts.

Jeuken de rode plekjes? Dan kan het allergisch eczeem zijn. Een eczeemcrème kan helpen om de jeuk te verlichten en je geïrriteerde huid tot rust te brengen.

Vermijd crèmes met ingrediënten zoals alcohol en zeepachtige stoffen. Door alcohol en zeep kan je huid namelijk uitdrogen, wat jeuk erger kan maken.

Hooikoorts

Als je hooikoorts hebt, kan je hierdoor last krijgen van je ogen en neus. Het vermijden van pollen is vaak lastig. Heb je vragen over hooikoorts? Overleg dan met je huisarts of allergiespecialist.

Insectenbeet

Ben je gebeten door een bij of wesp? Bij de meeste mensen kan dat geen kwaad. Trek de angel er voorzichtig uit, met je duim en wijsvinger of een pincet.

Ben je allergisch voor bijen of wespen? Gebruik dan direct je adrenalinepen en bel zo snel mogelijk 112, je huisarts of huisartsenpost.

Eikenprocessierups

Heb je last van bultjes door de eikenprocessierups? Wrijf of krab dan niet. Want dat verergert het alleen maar. Je kunt het beste proberen om die vervelende brandharen kwijt te raken. Bijvoorbeeld door je huid en je ogen met veel lauw water af te spoelen.

Je kunt ook proberen om de brandharen van je huid te verwijderen met plakband of met kleefpleisters. En vergeet je kleding niet! Was de kleding waar brandharen op zitten op 60 graden Celsius. Heb je een gevoelige huid? Overweeg dan eens een wasmiddel zonder parfum of kleurstoffen.

Allergietest

Vermoed je dat je een allergie hebt? Neem dan contact op met je huisarts om de symptomen te bespreken. Eventueel kun je een allergietest laten doen, zoals een huidpriktest of bloedtest.

Vraag het in de winkel

Hopelijk heeft deze informatie je een beetje geholpen. Zit je nog steeds met vragen? Onze medewerkers in de winkel of klantenservice helpen je graag verder. 

Dit artikel is voor het laatste bijgewerkt op 30 oktober 2025.

KOAG/KAG 4296-0925-4762