rivm.nl
Tekenbeet: zo bescherm je jezelf tegen teken!
Tekenbeet in het kort:
- Een tekenbeet heb je vaak niet door, controleer daarom je lichaam goed.
- Vooral van maart tot en met oktober kun je gebeten worden door teken.
- Als een teek lang blijft zitten, kun je de ziekte van Lyme krijgen.
- Verwijder de teek met een tekentang.
20 maart 2025
Hoe herken je een teek?
Een teek lijkt op een plat spinnetje en is bruinzwart van kleur. Teken kunnen niet vliegen of springen en houden van een vochtige omgeving. Ze komen vooral voor in hoog gras, duinen, bossen, parken en tuinen.
Teken leven van bloed van dieren (zoals honden en katten) en soms ook van mensen. Ze kruipen op het dier of de mens en bijten zich vast in de huid om bij het bloed te komen. Ook kunnen ze de ziekte van Lyme bij zich dragen. Daarom is het belangrijk om jezelf goed te beschermen. Kom je thuis na een wandeling in de natuur? Controleer dan je hele lichaam goed op teken!
Teken zijn vooral actief in de periode van maart tot en met oktober, wanneer de temperatuur boven de 7°C stijgt. Maar ze kunnen het hele jaar voorkomen. Wees dus altijd alert!
Waar komt een tekenbeet voor?
Een tekenbeet kan over het hele lichaam voorkomen. Dit is meestal op vochtige, warme plekken zoals knieholtes, oksels, de liezen en de bilspleet. Bij kinderen is dit vaak ook achter de oren, op het hoofd en in de nek.
Hoe herken je een tekenbeet?
Je hebt het waarschijnlijk niet door wanneer je wordt gebeten door een teek. De beet is namelijk pijnloos. Hoe ziet je huid er dan uit na een tekenbeet? Vlak nadat je gebeten bent, lijkt het alsof er een zwart puntje op je huid zit. Vaak zie je na 3 dagen een vlekje ontstaan op de plek waar je gebeten bent. Het ligt aan de tint van je huid hoe dit vlekje eruit ziet. Bij een lichte huidskleur is het een rode of blauwrode vlek. De kleur van de vlek is vaak gelig of blauwkleurig bij een donkere huidskleur. De vlek wordt meestal niet groter dan 2 centimeter. Na ongeveer 1 week verdwijnt deze weer.
Jeuk bij een tekenbeet
Een tekenbeet doet meestal geen pijn, maar kan wel jeuken. Jeuk is dus ook één van de symptomen van een tekenbeet.
Bultje bij tekenbeet
Je kunt een tekenbeet verder ook herkennen aan een bultje. Dit bultje verdwijnt na een paar dagen vanzelf weer.
Ziekte van Lyme door besmette teek
Wanneer een teek zich volgezogen heeft met bloed, laat hij weer los. De teek kan hierdoor de ziekte van Lyme doorgeven via de bacterie Borrelia. Gemiddeld 1 op de 5 teken draagt deze bacterie, maar niet iedereen met zo’n tekenbeet wordt ziek. Ongeveer 2 à 3 op de 100 mensen met een tekenbeet krijgen de ziekte van Lyme. Als de teek langer dan 24 uur in je huid zit, is de kans groter dat je deze ziekte krijgt. Hoe kun je dit herkennen?
- Je krijgt een rode of blauwe vlek of ring op de plek waar de teek zat, of op een andere plek op je lichaam. De vlek of ring wordt in een paar dagen steeds groter.
- In de eerste weken na een tekenbeet: koorts en soms spier- en gewrichtspijn.
- Soms huidklachten, zenuwklachten, hartklachten of gewrichtsklachten.
Heb je alleen jeuk of een bultje bij een tekenbeet? Dan betekent dat niet meteen dat je de ziekte van Lyme krijgt.
Bescherm jezelf tegen teken
Teken komen vooral voor in gras, struikgewas en dichte begroeiing. Ze kunnen zich vastbijten in je huid en zo ziektes overbrengen, zoals de ziekte van Lyme. Gelukkig kun je het risico op een tekenbeet verkleinen door een paar eenvoudige voorzorgsmaatregelen te nemen.
Bedek je huid goed
Teken kruipen vaak via je onderbenen omhoog. Draag daarom kleding die zoveel mogelijk huid bedekt, zoals een lange broek en een shirt met lange mouwen. Hoe minder huid blootligt, hoe kleiner de kans dat een teek zich kan vastbijten.
Stop je broek in je sokken of schoenen
Een praktische en effectieve tip: stop je broekspijpen in je sokken of in hoge schoenen. Zo maak je het teken een stuk moeilijker om via je benen naar boven te kruipen. Het ziet er misschien wat gek uit, maar het werkt wel.
Vermijd dichte begroeiing
Teken houden van vochtige, beschutte plekken, zoals hoog gras, struiken en bosranden. Blijf daarom zo veel mogelijk op paden en vermijd het lopen of zitten in dichte begroeiing. Vooral in de lente en zomer zijn teken actiever, dus wees dan extra alert.
Gebruik een insectenwerend middel
Er zijn sprays en lotions verkrijgbaar die speciaal zijn ontwikkeld om teken (en muggen) op afstand te houden. Kies bijvoorbeeld een anti-insectenspray met DEET of citriodiol. Smeer onbedekte huid zorgvuldig in en volg altijd de aanwijzingen op de verpakking.
Controleren op teken
Als je op een plek bent geweest waar teken voorkomen, is het handig om jezelf te controleren. Je kunt dit ook door iemand anders laten doen. Maar hoe controleer je op teken? Hier zijn een aantal tips:
- Controleer je hele lichaam en kijk goed of je ergens een teek op je huid ziet. Teken zijn klein! In het begin zie je alleen een klein, zwart puntje op je huid. Als de teek wat langer op je huid zit, zie je een bruinzwart bolletje van bijna 1 cm groot.
- Laat moeilijk zichtbare plekken (rug, achterhoofd, billen, nek, tussen je hoofdharen) door een ander controleren.
- Besteed extra aandacht aan de warme, vochtige plekken op je lichaam, zoals je knieholtes, bilspleet, liezen en oksels.
- Controleer met goed licht.
- Zie je een teek? Verwijder deze dan direct.
- Stop niet met zoeken als je één teek gevonden hebt. Soms word je door meerdere teken gebeten.
- Na een dag in de natuur is het ook belangrijk dat je je kleren en schoenen uitschudt of uitklopt om eventuele teken te verwijderen. Was je kleding minimaal 30 minuten op 60 graden als dat kan.
Teek verwijderen
Hoe langer een teek op je huid zit, hoe groter de kans dat deze de bacterie van de ziekte van Lyme overdraagt. Deze kans is kleiner als de teek korter dan 24 uur op je huid heeft gezeten. Je doet er dus goed aan de teek zo snel mogelijk te verwijderen. Dit kun je doen met een pincet, een tekenlepel of een tekentang, zoals de Kruidvat Tekentang*. Als de teek zich nog niet heeft vastgebeten in je huid, kun je deze ook verwijderen met plakband of een kleefpleister.
*Dit is een medisch hulpmiddel. Lees voor het kopen de verpakking.
Maak na het verwijderen van de teek het wondje schoon met alcohol (70%). Als je dit niet hebt, was het dan met water en zeep.
Als je kind een tekenbeet heeft, geldt hetzelfde als bij een volwassene. Controleer bij kinderen wel extra goed het hoofd, de nek, achter de oren en de haargrens. Laat kleine kinderen een hoedje of petje dragen om de kans op tekenbeten te verkleinen. Lees meer over tekenbeten bij kinderen.
Tekenbeet bij een kind
Als je kind een tekenbeet heeft, geldt hetzelfde als bij een volwassene. Controleer bij kinderen wel extra goed het hoofd, de nek, achter de oren en de haargrens. Laat kleine kinderen een hoedje of petje dragen om de kans op tekenbeten te verkleinen. Lees meer over tekenbeten bij kinderen.Bel je huisarts als:
- Het je niet zelf lukt om de teek te verwijderen.
- De teek mogelijk langer dan 24 uur op je huid heeft gezeten.
- Na een paar dagen tot een paar weken rond de plek van de tekenbeet een rode of blauwe vlek of kring ontstaat.
- Je een rode of blauwe vlek of kring op een andere plek op je lichaam aantreft.
- Je griepachtige klachten krijgt, met koorts, hoofdpijn, spierpijn en vermoeidheid.
- Je pijn in je gewrichten krijgt.
- Je pijn, tintelingen of minder kracht in je arm, been of romp krijgt.
- Je opeens dubbel ziet.
- De helft van je gezicht verlamd is.
Veelgestelde vragen over teken
Een teek lijkt op een plat spinnetje en is bruinzwart van kleur. Teken kunnen niet vliegen of springen en houden van een vochtige omgeving.
Bij de ziekte van Lyme wordt de vlek of kring rondom de tekenbeet (of op een andere plek op je huid) steeds groter. In de eerste weken kun je koorts of spier- of gewrichtspijn krijgen. Soms krijg je klachten aan je huid, zenuwen, hart of gewrichten.
Je kunt een teek verwijderen met een pincet, een tekenlepel of een tekentang. Als de teek zich nog niet heeft vastgebeten in je huid, kun je hem ook verwijderen met plakband of een kleefpleister.
Maak na het verwijderen van de teek het wondje schoon met alcohol (70%). Als je dit niet hebt, was het dan met water en zeep.
Een tekenbeet doet meestal geen pijn, maar kan wel jeuken. De beet zelf voel je gewoonlijk niet.
Als je kind een tekenbeet heeft, doe je hetzelfde als bij een volwassene. Controleer bij kinderen wel extra goed het hoofd, de nek en achter de oren.
Een kring of vlek na een tekenbeet kan een teken zijn van de ziekte van Lyme. De kring of vlek wordt eerst groter, maar verdwijnt vanzelf na een paar weken tot een jaar. Maar let op: de bacterie kan nog wel in je lichaam blijven. Zie je een kring na een tekenbeet? Raadpleeg dan altijd je huisarts.
Wees alert op teken, ook als je weer thuis bent
Een dagje in de natuur is heerlijk, en dat moet vooral zo blijven. Door je goed voor te bereiden én je na afloop zorgvuldig te controleren op teken, verklein je het risico op nare gevolgen zoals de ziekte van Lyme. Dus trek beschermende kleding aan, gebruik insectenspray, blijf zoveel mogelijk op de paden en check jezelf (en je kinderen) goed van top tot teen.In de natuur komen nog veel andere vervelende insecten voor, zoals muggen, wespen en luizen. In onze insectengids lees je wat je kunt doen.
Gecontroleerd en goedgekeurd door Suzan Tuinier, expert bij Nutrimedia.
Dit artikel is voor het laatst bijgewerkt op 21 november 2025.
*Dit is een medisch hulpmiddel. Lees voor het kopen de verpakking.