De overgang, alles wat je erover wilt weten

Eerste verschijnselen van de overgang

Een bekend eerste verschijnsel van de overgang is dat je menstruatie verandert. Je merkt bijvoorbeeld dat er meer of minder tijd zit tussen je ongesteldheid. Dit kan een teken zijn dat je in de overgang bent. Je kunt ook erger ongesteld worden met meer bloedverlies. 

Als je de pil slikt merk je waarschijnlijk minder dat je menstruatie verandert. De pil ‘fopt’ de hormonen in je lichaam een beetje waardoor je lichaam drie weken lang denkt dat je in de vruchtbare levensfase zit. Je weet dat je tóch in de overgang bent als je tijdens je stopweek merkt dat je overgangsverschijnselen hebt, zoals opvliegers of transpireren.

Verschijnselen tijdens de overgang

Tijdens de overgang veranderen de hormoonspiegels in je lichaam. Je maakt minder van de hormonen oestrogeen en progesteron aan. Daardoor kun je overgangsverschijnselen ervaren. Deze verschillen van persoon tot persoon en van fase tot fase. We zetten de meest voorkomende overgangsverschijnselen op een rij:

•    Opvliegers
•    Zweten en nachtzweet
•    Stemmingswisselingen
•    Vermoeidheid
•    Gewichtstoename
•    Vaginale ongemakken
•    Veranderd libido 

Opvliegers

Door de daling en schommelingen van oestrogeen kun je plotselinge warmte-aanvallen ervaren tijdens de overgang. Deze warmte-aanvallen noem je opvliegers. Meestal duren ze een paar minuten. Je gezicht, hals en borst kunnen tijdens zo’n warmte-aanval rood worden en je kunt er erg bij zweten.

Zweten & nachtzweet

Als je een opvlieger hebt, kun je plotseling gaan transpireren. Ook tijdens je slaap kan het voorkomen dat je veel moet zweten, dit wordt nachtzweten genoemd.

Stemmingswisselingen

Je voelt je soms anders en zit niet lekker in je vel. Je snauwt, huilt, zucht en steunt, maar weet niet goed waarom. Ook dat kan te maken hebben met veranderingen in je hormonen. Het ene moment voel je je helemaal zen en het andere moment kun je weinig hebben. Overgangsverschijnselen kunnen ook invloed hebben op je slaap, bijvoorbeeld door het nachtelijke zweten.

Vermoeidheid

Vermoeidheid kan ook voorkomen tijdens de overgang. Nachtzweten kan je nachtrust onderbreken, en hormoonschommelingen kunnen je energiehuishouding beïnvloeden. Niet zo gek dus dat je je vermoeid kunt voelen.

Gewichtstoename

Veel vrouwen komen aan tijdens de overgang. Door hormoonschommelingen kan je stofwisseling veranderen, waardoor het soms moelijker is om op gewicht te blijven. Ook kan de vetverdeling over je lichaam veranderen.

Uit onderzoek blijkt dat vrouwen die tijdens de overgang aankomen, gemiddeld 4 kilo zwaarder worden(1). Het is overigens echt een fabeltje dat álle vrouwen te maken krijgen met gewichtstoename tijdens de overgang.

Vaginale ongemakken

Ongeveer 3 van de 10 vrouwen heeft tijdens de overgang vaginale ongemakken, zoals droogheid en afscheiding en/of slijm (2). Dit komt doordat het slijmvlies van de vagina dunner en gevoeliger kan worden. Het kan ook langer duren voordat je vagina vochtig wordt wanneer je zin in seks hebt.

Veranderd libido

Als je vagina minder makkelijk vochtig wordt, kan seks onprettig aanvoelen. Het is heel logisch dat je dan minder zin krijgt, of dat je meer tijd nodig hebt om opgewonden te raken. Dat zegt niets over jou of je relatie, maar over wat je lijf op dat moment aankan. Ook als je minder goed slaapt of niet helemaal goed in je vel zit, kan je libido veranderen. 
 

Premenopauze

De premenopauze is de periode voor je laatste menstruatie. In deze fase verandert je lichaam geleidelijk haar hormoonhuishouding, waardoor je niet meer elke maand ongesteld wordt. Je krijgt dus een onregelmatige menstruatiecyclus die gepaard kan gaan met overgangsverschijnselen.

Menopauze

De menopauze is het moment waarop je je allerlaatste menstruatie krijgt. Veel mensen gebruiken deze term als synoniem voor de overgang, maar het is een onderdeel ervan. Het vaststellen van de menopauze kan pas achteraf, want deze periode is pas een feit wanneer je minstens twaalf maanden niet ongesteld bent geweest. Word je toch voor die tijd ongesteld, dan zit je nog in de premenopauze.

Postmenopauze

De post-menopauze is de periode na je laatste menstruatie. In deze fase zijn alle eicellen op en word je niet meer ongesteld. Het is wel mogelijk postmenopauzaal bloedverlies (PMB) te krijgen. Dit bloedverlies ontstaat vaak vanuit vaginale droogte. Dit is een overgangsverschijnsel dat veel voorkomt. Heb je 1 jaar na je laatste menstruatie bloedverlies? Bel dan altijd je huisarts.

Je leeftijd en de overgang

Net zoals bij je menstruatie komt de overgang niet voor iedereen op een vast moment. De overgang kan beginnen als je tussen de 40 en 60 jaar oud bent. De menopauze, je laatste menstruatie, komt gemiddeld rond 51 jaar (2).

Vervroegde overgang

Krijg je voor je 40e te maken met overgangsverschijnselen? Dan spreken we van een vervroegde overgang. Vaak is het niet duidelijk waarom dat gebeurt. Het kan de volgende oorzaken hebben:

• Erfelijkheid. Je hebt dan een ‘foutje’ in een gen waardoor je vroeger in de overgang komt.
• Een behandeling met chemotherapie of bestraling.
• Als je eierstokken zijn verwijderd.
• Ontsteking van de bijnier, zoals de ziekte van Addison. Dit komt bijna nooit voor.
• Als je voor je 40e hiermee te maken krijgt, is het verstandig om contact op te nemen met je huisarts.

Duur van de overgang

Net als op welke leeftijd de overgang begint, verschilt het van vrouw tot vrouw hoelang de overgang duurt. Bij sommigen kan de overgang in totaal wel 5 tot 10 jaar of langer duren. Het is afhankelijk van wanneer je lichaam haar hormonale evenwicht weer weet te vinden. Gemiddeld duurt de overgang 6 tot 7 jaar. 

Wanneer de overgang voor het eerst begint (pre-menopauze), duurt het gemiddeld 4 jaar voordat je laatste menstruatie plaatsvindt en je officieel in de menopauze zit. In de post-menopauze kun je ook nog overgangsverschijnselen ervaren, zoals opvliegers. Dit kan soms wel tot 5 jaar lang duren. De overgangsverschijnselen nemen in de post-menopauze wel geleidelijk af.

Anticonceptie tijdens de overgang

Als je in de overgang bent wil dat niet zeggen dat je niet meer vruchtbaar bent. Ook als je nog maar soms ongesteld bent, kun je zwanger worden. Als je dit wilt voorkomen is het dus belangrijk een anticonceptiemiddel te (blijven) gebruiken. Gebruik dit tot 1 jaar na je laatste ongesteldheid.

Tips bij de overgang

Er zijn een hoop dingen die je zelf kunt doen bij overgangsverschijnselen. Zo is het van belang dat je een gezonde leefstijl hebt. Dit doe je bijvoorbeeld door:

• Gezond te eten waardoor je voldoende vitaminen en mineralen binnenkrijgt.
• Iedere dag minstens 30 minuten te bewegen.
• Een yoga work-out te doen: dit kan fijn zijn bij overgangsverschijnselen. Dit komt door de soepele bewegingen die je maakt en omdat je tijdens een yogasessie mediteert, wat voor geestelijke rust zorgt.
• Te zorgen dat je voldoende slaapt en elke avond rond dezelfde tijd naar bed gaat. Zo zorg je voor een betere nachtrust.

Tips bij opvliegers en nachtelijk transpireren

Tijdens de overgang ontstaat een verandering in de hormoonverhoudingen. Een van de gevolgen is dat hierdoor je lichaamstemperatuur kan veranderen. Dat merk je bijvoorbeeld als je opvliegers krijgt. En sommige vrouwen gaan er ook ‘s nachts door zweten. Je kunt dan een paar dingen proberen:

• Zorg voor een frisse slaapkamer die voldoende geventileerd is.
• Natuurlijke vezels (zoals katoen) voor je slaapkleding en lakens ademen beter.
• Vermijd voor het slapengaan warme douches en baden.
• Alcohol en cafeïne kunnen nachtelijk zweten uitlokken.

Producten bij de overgang

Naast deze tips kun je ervoor kiezen om een supplement te gebruiken in de overgang, als aanvulling op je dagelijkse gezonde voeding en leefstijl. Deze supplementen kunnen ondersteuning bieden bij verschillende overgangsverschijnselen, zoals opvliegers, stemmingswisselingen of nachtzweten. Kijk op de verpakking bij welke verschijnselen het product precies kan helpen. Je vindt deze overgangssupplementen bij Kruidvat.
 

We helpen je om de overgang door te komen

Zoals je hebt kunnen lezen ben je niet de enige vrouw die te maken heeft met overgangsverschijnselen. Heb je overgangsverschijnselen? Dan kun je de tips opvolgen. Wil je daarnaast een product gebruiken? Kijk wat het beste bij jou past of vraag advies in de winkel. Je kunt ook altijd je huisarts om advies vragen.


Dit artikel is voor het laatst bijgewerkt op 18 maart 2026.