Coeliakie bij kinderen in het kort:
- Coeliakie is een auto-immuunziekte die voorkomt bij kinderen en ervoor zorgt dat het lichaam gluten niet kan verdragen.
- Dit kan klachten geven zoals diarree, een opgezette buik, een groeiachterstand en huilerigheid.
- Coeliakie is niet hetzelfde als glutenintolerantie en ‘glutenallergie’.
- Als je kind coeliakie heeft, is het nodig om een glutenvrij dieet te volgen.
Als je kind coeliakie heeft, kan dit veel invloed hebben op jullie leven. Coeliakie is een ziekte van het afweersysteem, waardoor je kind niet tegen gluten kan. Maar wat houdt dit precies in? En welke klachten ervaart je kind? Hieronder vind je antwoorden op de belangrijkste vragen over coeliakie bij je kind en geven we je handige tips om lekker te eten zonder gluten.
Snel naar
- Wat is coeliakie?
- Ontstaan bij kinderen
- Coeliakie symptomen bij kinderen
- Het verschil tussen coeliakie, glutenintolerantie en glutenallergie
- Wat zijn de 5 stadia van coeliakie?
- Testen op coeliakie
- Waar zit gluten in?
- Voorkom kruisbesmetting
- Extra tips
- Wat mag mijn kind wel eten?
- Glutenvrije producten bij Kruidvat
- Wat als mijn kind per ongeluk gluten heeft gegeten?
- Deskundig advies
- Frequently Asked questions (FAQ)
Wat is coeliakie?
Als je coeliakie hebt, maakt je lichaam antistoffen aan tegen gluten. Gluten is een eiwit in bepaalde graansoorten, namelijk tarwe, gerst, rogge, spelt en kamut. Het eten van gluten beschadigt bij mensen met coeliakie het slijmvlies van de dunne darm, wat leidt tot problemen met het opnemen van voedingsstoffen(1). Coeliakie is (nog) niet te genezen. Heeft je kind het, dan zal het zijn leven lang een glutenvrij dieet moeten volgen.
Ontstaan bij kinderen
Coeliakie kan op elke leeftijd voorkomen, maar het begint vaak al bij baby’s van ongeveer zeven maanden, wanneer ze beginnen met het eten van voedsel dat gluten bevat, zoals pap en brood. Erfelijke aanleg speelt altijd een rol bij coeliakie. Zonder deze aanleg kan je kind geen coeliakie ontwikkelen. Het kan wel zo zijn dat je kind het erfelijke gen heeft, maar de ziekte toch niet krijgt. Je kunt op erfelijkheid testen met een bloedtest. Meer informatie hierover vind je onder het kopje ‘Testen op coeliakie’.
Coeliakie symptomen bij kinderen
Bij coeliakie kunnen verschillende symptomen en klachten voorkomen. Je kindje hoeft niet alle symptomen te hebben. Symptomen en klachten die veel voorkomen bij baby’s en kinderen met coeliakie zijn(2):
- Aanhoudende diarree
- Een opgezette buik
- Dunne armen en benen
- Achterblijvende gewichtstoename
- Huilerigheid
- Groeiachterstand
- Vertraagde puberteit
- Bloedarmoede
- Vermoeidheid
- Mond- en tandproblemen
Het verschil tussen coeliakie, glutenintolerantie en glutenallergie
Bij glutenintolerantie kan je kind last hebben van dezelfde symptomen. Het belangrijkste verschil tussen glutenintolerantie en coeliakie is dat gluten bij glutenintolerantie geen schade aanbrengen in de darmen, wat bij coeliakie wel het geval is. Bij ‘glutenallergie’, of beter gezegd tarweallergie, ontstaan er vaak andere klachten zoals jeuk en huiduitslag(2).
| Coeliakie | Glutenintolerantie (niet-coeliakie glutensensiviteit) | Glutenallergie (Tarweallergie) | |
| Symptomen | Buikpijn, diarree, gewichtsverlies, vermoeidheid | Buikpijn, diarree, vermoeidheid | Jeuk in de mond, huiduitslag, benauwdheid, buikpijn |
| Schade aan de darmen | Ja | Nee | Nee |
| Behandeling | Strikt glutenvrij dieet | Vaak glutenvrij dieet, maar minder strikt | Vermijden van alle soorten tarwe en producten die tarwe bevatten |
| Diagnose | Bloedonderzoek en eventueel biopsie van de dunne darm | Uitsluiting van andere aandoeningen | Allergietesten (bijv. huidpriktest, bloedtest) |
Wat zijn de 5 stadia van coeliakie?
Artsen gebruiken de Marsh-classificatie2 om te bepalen of er schade aan de darm is door coeliakie. Deze beschadigingen kunnen verbeteren of zelfs helemaal verdwijnen bij het volgen van een glutenvrij dieet.
- Marsh 0: geen schade.
- Marsh 1: er is geen schade, maar wel een afweerreactie/ontsteking.
- Marsh 2: geen schade, maar er is een toename van nieuw darmweefsel en een afweerreactie/ontsteking.
- Marsh 3: Bij Marsh 3 hebben we een onderverdeling in A, B, en C: bij allemaal is te zien dat het darmvlies aangetast is. De darmvlokken zijn stomp en verkort of bijna niet meer zichtbaar.
Testen op coeliakie
Om te weten of je kind coeliakie heeft, is er bloedonderzoek nodig. Wanneer er antistoffen in het bloed gevonden worden, zal de arts een klein stukje van de dunne darm nemen om te onderzoeken of er sprake is van coeliakie(3).
Waar zit gluten in?
Gluten zit in producten met graan zoals brood, pasta, crackers, koekjes, cake, gebak en ontbijtgranen. Maar let op, gluten kan ook verstopt zitten in producten waar je het misschien niet in verwacht, zoals soepen, bewerkte vleeswaren (zoals gepaneerd vlees), kant-en-klaarmaaltijden en zelfs in sauzen zoals sojasaus. Bewerkte voeding bevat vaker gluten dan onbewerkte producten.
Voorkom kruisbesmetting
Bij het bereiden van de maaltijden is het belangrijk om kruisbesmetting te voorkomen. Een broodplank of mes dat in aanraking gekomen is met gluten kan namelijk klachten veroorzaken bij coeliakie. Kruisbesmetting voorkom je door hierop te letten:
- Gebruik voor glutenvrije producten apart keukengerei, zoals snijplanken, messen en pollepels.
- Ga niet met een mes terug in een pot pindakaas, boterkuipje etc. Gluten komen zo in die producten terecht. Of geef je kind een eigen pot/kuipje.
- Een aparte magnetron/oven kan nodig zijn. Gluten blijven achter en kunnen zo via de verplaatste lucht in de bereide maaltijd terecht komen.
- Was je handen als je je eigen brood hebt aangeraakt.
- Kook producten alleen in een schone pan; was de pan tussen bereiding van producten met gluten grondig.
Extra tips
- Laat de opvang, school en oppas weten dat je kind geen gluten mag.
- Geef zelf brood of koekjes/snacks mee bij feestjes en naar school.
- Zorg ervoor dat je kind geen brood, koekjes, etc. van vriendjes of klasgenootjes pakt.
- Lees etiketten en let op onderstaande pictogrammen om te checken of een product glutenvrij is.
- Ook op babyvoeding potjes staat aangegeven of het product glutenvrij is.
Wat mag mijn kind wel eten?
Bij coeliakie is het dus belangrijk om levenslang een geheel glutenvrij dieet te volgen. Meestal zal je kind zich na een aantal dagen beter gaan voelen bij het volgen van dit dieet(4).
In veel supermarkten heb je een uitgebreid schap met glutenvrije producten, bijvoorbeeld glutenvrij brood, crackers, pasta of koekjes. Op deze producten staat dan altijd duidelijk vermeld dat het glutenvrij is. Natuurlijk kun je niet altijd het etiket lezen, bijvoorbeeld als je uit eten gaat of iets koopt bij de bakker, markt of slager. Vraag dan naar gluten. Informatie over de gebruikte ingrediënten moet namelijk altijd beschikbaar zijn.
Gelukkig zijn er veel onbewerkte producten die je kind kan eten omdat ze van nature geen gluten bevatten(5), denk bijvoorbeeld aan:
- (zilvervlies)rijst
- aardappelen
- quinoa
- mais
- groenten
- fruit
- vlees
- vis
- melk
- yoghurt
- kwark
- eieren
Glutenvrije producten bij Kruidvat
Wist je dat we bij Kruidvat ook glutenvrije producten voor kinderen hebben? Onze knijpzakjes fruit en maispuffs zijn handig voor onderweg. Ze zijn ook nog eens biologisch! Je vindt ze in verschillende smaken:
Wat als mijn kind per ongeluk gluten heeft gegeten?
Het kan gebeuren dat je kind per ongeluk gluten binnenkrijgt. Moet je dan meteen naar de dokter, of kan een keertje geen kwaad?
Bij een keer gluten eten valt de schade aan de darmvlokken meestal mee en herstelt het zich zodra de gluten uit het lichaam zijn. Je hoeft dus niet meteen naar de dokter. Houd je kind wel goed in de gaten. Let op symptomen zoals buikpijn, diarree, vermoeidheid of een opgeblazen gevoel. Deze klachten kunnen een paar uur tot een aantal dagen aanhouden. Bij ernstige klachten, zoals hevige buikpijn of langdurige diarree, is het verstandig om contact op te nemen met de huisarts.
Deskundig advies
Het volgen van een glutenvrij dieet kan ingewikkeld zijn. Het kan daarom helpen om contact op te nemen met een kinderdiëtist. Hij of zij kan jullie verder informeren over glutenvrije opties en het samenstellen van een gezond eetpatroon zonder gluten.
Veelgestelde vragen over coeliakie bij kinderen
Hoe weet je of je kind coeliakie heeft?
Hoe ziet ontlasting eruit bij coeliakie?
Op welke leeftijd kan coeliakie worden vastgesteld?
Wat zijn de 5 stadia van coeliakie?
• Marsh 0: geen schade.
• Marsh 1: er is geen schade, maar wel een afweerreactie/ontsteking.
• Marsh 2: geen schade, maar er is een toename van nieuw darmweefsel en een afweerreactie/ontsteking.
• Marsh 3: Bij Marsh 3 hebben we een onderverdeling in A, B, en C: bij allemaal is te zien dat het darmvlies aangetast is. De darmvlokken zijn stomp en verkort of bijna niet meer zichtbaar.
Hoe begint coeliakie?
| Disclaimer: Deze informatie wordt beschikbaar gesteld met als enig doel behulpzame informatie te verstrekken aan bezoekers. Deze informatie heeft geen therapeutische of diagnostische waarde. Ook is de informatie niet bedoeld als vervanging van diensten, informatie of gegevens van artsen, specialisten of andere gediplomeerden en professionals. |
Dit artikel is voor het laatste bijgewerkt op 2 september 2024.
Bronnen:
- radboudumc.nl
- glutenvrij.nl
- thuisarts.nl
- mlds.nl
- voedingscentrum.nl
