Alles over de mentale sprongetjes van je baby

Wat zijn sprongetjes?

Een sprongetje is een plotselinge mentale groeispurt, waarbij de hersenen van je baby ineens drastisch veranderen en de zintuigen zich snel ontwikkelen. Je kindje maakt tijdens een sprongetje een ontwikkeling door en zal erna nieuwe vaardigheden beheersen en de wereld steeds een beetje beter begrijpen. Een sprong is dus het begin van een vooruitgang.

De symptomen van sprongetjes

Merk je dat je baby af en toe meer huilt, humeuriger en hangeriger is dan normaal? Of lijkt het alsof je kleintje achteruitgaat in ontwikkeling en ook minder goed slaapt en eet? Maak je geen zorgen, dit kan te maken hebben met de mentale ontwikkeling van je baby. Je baby zit op dat moment waarschijnlijk in een ‘sprongetje’ en ontwikkelt zich. Als het sprongetje over is zal je kindje allerlei nieuwe dingen doen en begrijpen.

De symptomen van een sprongetje samengevat:

• Je kindje is veel meer aan het huilen
• Je kindje is humeurig en hangerig
• Het lijkt alsof je kindje achteruitgaat in zijn of haar ontwikkeling
• Je kindje slaapt of eet minder goed

Een sprong of regeldag?

De symptomen die je ziet bij een sprongetje kunnen ook wat anders zijn. Misschien is je kindje moe of ziek, of heeft hij of zij een regeldag. Een regeldag is een dag waarop je baby meer voeding vraagt dan normaal. Dit komt doordat je kleintje een groeispurt of mentale ontwikkeling doormaakt en hierdoor meer energie en voedingsstoffen nodig heeft. Een regeldag duurt vaak maar een dag of een paar dagen. Een sprongetje kan langer duren.

Oei ik groei!

De sprongetjes-methode staat beschreven in het boek ‘Oei ik groei!’. Volgens deze methode zouden baby’s in de eerste twintig maanden van hun leven tien verschillende sprongetjes doormaken in de mentale ontwikkeling. Hierdoor is je kindje onrustiger en huilt het meer dan normaal. Volgens de methode zijn de momenten waarop je kindje een sprong doormaakt erg nauwkeurig te voorspellen aan de hand van je uitgerekende datum. Toch is deze theorie niet wetenschappelijk bewezen. Ook is er niet aangetoond dat de sprongen bij elke baby op dezelfde, vaste momenten plaatsvinden, zoals beweerd wordt.

Je kindje ontwikkelt zich op zijn/haar eigen manier

Wat wel zeker is, is dat je kindje zich vooral in het eerste levensjaar in hoog tempo ontwikkelt. Omdat elke baby verschillend is kan je kindje ook eerder of later door een sprong gaan dan de theorie. Ook maakt iedere baby de sprongetjes anders mee en ontwikkelen niet alle kindjes dezelfde vaardigheden na een sprong. Dit heeft te maken met de lichamelijke ontwikkeling, de voorkeuren en het karakter van je kindje. Maak je dus geen zorgen als je sommige sprongen nog niet herkent bij je baby. Je kindje ontwikkelt zich op zijn of haar eigen manier en zal gewoon wat later de groei van het sprongetje doormaken. Maak je je toch zorgen over de ontwikkeling van je kleintje? Neem dan contact op met je huisarts, vroedvrouw of Kind & Gezin.

Fases van een sprong

Een sprong bestaat uit twee fases:

1. Fase 1 is de lastige fase, waarin je kindje huilerig, hangerig en humeurig kan zijn. Dit komt doordat je baby van streek kan raken door de plotselinge veranderingen die hij of zij meemaakt. Kalmeer je kindje door hem of haar te troosten, dichtbij te zijn en warmte en geborgenheid te bieden. De lastige fase kan maar een paar dagen, maar ook langer duren.
2. Na de lastige fase komt je baby in de vaardighedenfase. In deze fase is je baby wat meer gewend aan de nieuwe wereld. Je kindje zal nu de nieuwe vaardigheden verkennen en ontdekken. Hij of zij maakt vooruitgang!

De 10 sprongen

Er zijn volgens ‘Oei ik groei!’ tien sprongen. In het eerste jaar maakt je kindje acht sprongen. In het tweede levensjaar vinden de laatste twee sprongen plaats. We leggen de verschillende ontwikkelingen per sprong uit.

Sprong 1: vanaf week 4

Het eerste sprongetje van je baby vindt plaats vanaf week 4. De zintuigen van je kindje maken na de eerste sprong een snelle groei door. Hierdoor kan je baby door alle prikkels wat gevoeliger zijn en eerder van slag raken. Ook krijgt hij of zij meer interesse voor de wereld om zich heen en zal eerder op jou en de omgeving reageren.

Sprong 2: vanaf week 7

Vanaf dit sprongetje begint je baby vaste patronen te zien en zal hij of zij bijvoorbeeld de eigen handen ontdekken. Je kindje zal de eigen handjes en voetjes bewuster gaan bewegen en automatische reflexen kwijtraken. Ook krijgt je baby steeds meer behoefte aan variatie. Sprong 2 begint vanaf week 7.

Sprong 3: vanaf week 11

Sprong 3 begint vanaf week 11. In deze sprong leert je baby vloeiende overgangen herkennen in reuk, smaak, zicht, tast en geluid. Dit merk je doordat de eerst nog houterige bewegingen van je baby nu vloeiender verlopen en je kindje bijvoorbeeld graag dingen in zijn of haar mond wil stoppen. In de lastige fase van deze sprong kan je baby eenkennig zijn, slechter drinken en minder bewegen en geluidjes maken dan normaal. Hierdoor lijkt het alsof je kindje achteruitgaat, maar na deze lastige fase zul je zien dat het een sprong vooruit is.

Sprong 4: vanaf week 14

Vanaf week 14 komt je baby in de sprong van gebeurtenissen terecht. Je kindje ziet na deze sprong korte series van vloeiende overgangen, in plaats van één vloeiende overgang, en begrijpt dat dit één gebeurtenis is. Hij of zij neemt nu bijvoorbeeld een zwaaiende hand of een stuiterende bal waar en kan ineens voorwerpen vasthouden, zoals een rammelaar.

Sprong 5: vanaf week 22

In deze sprong ontdekt je baby relaties tussen mensen en voorwerpen, zoals verhoudingen tussen objecten en het inschatten van afstanden. Stimuleer dit sprongetje door je kind met blokjes te laten spelen en deze naast of op elkaar te leggen. Laat je kindje bijvoorbeeld spelen met de Kruidvat Stapelbekers of de Fisher-Price Baby’s Eerste Blokjes Blokkendoos. Op deze pagina lees je nog meer over welk speelgoed kan bijdragen aan de ontwikkeling van je kind.

Je kindje heeft nu ontdekt dat er ook afstand tussen jullie kan komen als je wegloopt. Door deze realisatie kan je baby even in paniek raken als jij uit het zicht verdwijnt. Blijf tegen je kindje praten om te laten weten dat je er nog bent en om hem of haar gerust te stellen. Sprong 5 vindt plaats vanaf week 22.

Sprong 6: vanaf week 33

Rond week 33 begint sprong 6, waarbij je kindje de wereld van categorieën ontdekt. Je baby ontdekt dat de wereld in groepjes in te delen is doordat verschillende dingen erg op elkaar lijken. Hij of zij snapt na deze sprong dat bepaalde dingen dezelfde kenmerken vertonen en dan tot dezelfde categorie behoren.

In de lastige fase van deze sprong valt het op dat je baby niet meer verschoond wil worden en veel beweegt tijdens de luierwissel. Ook het eten kan wat moeizamer gaan. Rond week 37 ontdek je de eerste nieuwe vaardigheden bij je kindje. De verandering van deze ‘categorieën’ sprong merk je doordat je kindje dieren, mensen en objecten bestudeert en onderzoekt, om zo de wereld in groepjes in te delen.

Sprong 7: vanaf week 41

Je baby leert in deze sprong opeenvolgingen herkennen, zoals reeksen van gebeurtenissen en relaties. Hij of zij beseft dat je handelingen in een bepaalde volgorde moet uitvoeren, zoals het eten van een papje. Laat je kindje het eten dus ook lekker zelf doen, zodat hij of zij de stappen van het eten leert begrijpen. Tip: vergeet het slabbetje niet!

In de lastige fase van sprong 7 merk je dat je kindje slechter slaapt dan normaal en last kan hebben van nachtmerries. Ook wil hij of zij meer beziggehouden worden en zal wat eenkenniger zijn. Sprong 7 begint rond week 41 en rond week 46 zal je de vaardighedenfase van deze sprong bij je kindje terugzien. Je baby zal ineens tot veel meer in staat zijn en ook doelgerichter bezig zijn. Ook zal je merken dat je kindje steeds mensen en dingen aanwijst en ‘benoemt’ op zijn of haar manier.

Sprong 8: vanaf week 51

Sprong 8 begint vanaf week 51. Je kindje ontdekt de wereld van programma’s en kan na deze sprong een hele keten van handelingen waarnemen als één ding, zoals het doen van de afwas of aankleden. Hij of zij begrijpt dat een opeenvolging van acties tot het doel ‘afwassen’ of ‘aankleden’ behoort. Je kindje leert dat een einddoel op verschillende manieren te bereiken is.

Sprong 9: vanaf week 59

Rond week 59 kondigt het volgende sprongetje zich aan: de sprong van principes. Je kindje gaat steeds meer in strategieën denken en begrijpt steeds beter hoe principes en programma’s (een keten van handelingen om een einddoel te bereiken, zoals aankleden) in elkaar zitten.

In de lastige fase van deze sprong is je kleine spruit sneller prikkelbaar, ongeduldig, gefrustreerd of boos. Bijvoorbeeld als iets niet op zijn manier gaat of als je iets afpakt. Na deze fase zal je kleintje verschillende ‘programma’s’ veel soepeler doorlopen dan voorheen. Ook leert hij of zij steeds beter vooruitdenken, de gevolgen van acties overwegen en plannen maken.

Sprong 10: vanaf week 70

De laatste sprong is de wereld van systemen en vindt plaats vanaf week 70. In de lastige fase van sprong 10 merk je dat je kindje alle veranderingen spannend kan vinden en vaker bij je wil zijn. Ook kan hij of zij last hebben van driftbuien en slechter slapen dan normaal.

Na de sprong wil je kindje meer dingen ondernemen en alles zelf doen. Je kleintje ontdekt dat hij of zij een eigen individu is en dat papa en mama dat ook zijn. Ook aapt je kind graag anderen na en krijgt een beter begrip van tijd.

In het volgende schema vind je de verschillende sprongen, wanneer ze ongeveer plaatsvinden en welke wereld je kindje ontdekt per sprong:

Dichtbij mama en papa

Nu je weet wat sprongetjes en de symptomen ervan zijn kun je ze makkelijker herkennen bij je baby. Als je kleintje een mentale ontwikkeling doormaakt en hierdoor hangerig is en veel huilt, houd hem of haar dan lekker dichtbij je om je kindje tot rust te brengen. Met veel warmte en knuffels sleep je je baby door de lastige fase heen.

Dit artikel is voor het laatste bijgewerkt op 4 juni 2024